De Rotterdamse wortels van Mitsubishi

In 2007 vierde het Gemeentearchief Rotterdam zijn 150-jarige bestaan. In het Japanse Nagasaki bestond Mitsubishi, in Nederland vooral bekend van de auto's, eveneens 150 jaar. Ogenschijnlijk twee losstaande gebeurtenissen, totdat tot ieders verrassing bleek dat Rotterdam en Mitsubishi een gezamenlijk geschiedenis hebben.

De geschiedenis

Die geschiedenis was terug te vinden in het Gemeentearchief Rotterdam, in een map met 87 technische tekeningen, waarvan de oudste dateren uit 1856. De meeste waren in slechte staat. De gebruiksslijtage was duidelijk, met plakbandresten, gaatjes en talloze scheuren en vouwen. Er was zeker niet voorzichtig mee omgegaan. De tekeningen zijn halverwege de negentiende eeuw door de Nederlandsche Stoombootmaatschappij uit Rotterdam gebruikt bij de bouw van de Nagasaki Ironworks, de voorloper van Mitsubishi.

Tot 2007 was er, op een paar foto’s en een tekening na, geen informatie over het oudste nog bestaande gebouw van Mitsubishi Ironworks in het Japanse Nagasaki. Totdat doctor Alan Lemmers, wetenschappelijk medewerker aan het Nederlands Instituut voor Militaire Historie in Den Haag, de gedetailleerde tekeningen in het Gemeentearchief Rotterdam ontdekte. Ze waren gebruikt bij de bouw van de fabriek en de machines, en dat verklaart de vele gebruikssporen. De constructiefabriek bleek in die tijd de modernste te zijn ten oosten van Kaap de Goede Hoop, en was het begin van de Japanse zware industrie. 

We gaan terug naar het jaar 1855. Japan, eeuwenlang alleen toegankelijk voor Hollanders, wordt door Amerika verplicht zich open te stellen voor de rest van de wereld. Daarvoor was nodig een goede industriële infrastructuur, technische apparatuur voor mijnbouwwinning, oorlogsschepen ter verdediging van het land en technisch geschoold personeel om dat alles te bedienen. Aan Nederland vroegJapan oorlogsschepen en machines. De Nederlandsche Stoomboot Maatschappij (NSM) (Fijenoord) te Rotterdam kreeg de opdracht. In 1857 kwam het eerste schip in Japan aan, beladen met machineonderdelen, modellen en tekeningen, bedoeld voor de oprichting van een stoomfabriek in de baai van Nagasaki.

Het begin van Mitsubishi

In 1871 werd Nagasaki Ironworks omgedoopt tot Nagasaki shipyard. Dat was het begin van Mitsubishi. De contacten met de NSM kwamen tot een einde. Het Rotterdamse bedrijf wist toen nog niet dat het feitelijk de grondlegger was van het bedrijf dat in de twintigste eeuw haar  belangrijkste rivaal zou worden: Mitsubishi.

 
Feedback